Als het doek valt

Moeder was weggegaan. Het was midden in de nacht en ze had ons wakker gemaakt om de spiegels in het huis om te draaien zodat de muurmensen ons niet konden zien.
Mijn zusje deed de benedenverdieping en ik zorgde voor de badkamer en slaapkamers. De spiegels waren eigenlijk portalen naar een andere realiteit, zei moeder. Een gevaarlijke realiteit. Ze had in haar dromen gezien dat wij te grazen werden genomen door wat er daar leefde.
In haar dromen zag ze weleens de toekomst. Zo had ze ons eerder behoed voor de hellehonden achter de gordijnen (we hebben maandenlang zonder geleefd) en het vergiftigde eten dat we van de buren hadden gekregen (uit voorzorg had ze alles uit de voorraadkast weggegooid). En nu, vertelde ze terwijl wij op de bank zaten en zij tegenover ons in haar nachtjapon, waren er wezens die haar psychische krachten hadden gevoeld. Ze waren naar de muren afgereisd om ons te doden.
Ik keek naar de klok en zag dat het half drie was. Mijn ogen prikten ervan. We konden het ons echter niet permitteren om in slaap te vallen: moeder had ons nodig. Ik kneep twee keer kort in de hand van mijn knikkebollende zusje. Ze kneep één keer terug. Het gestage tikken van de wandklok droeg de monoloog van moeder.
Ze zei dat ze ons moest beschermen, het was een kwestie van leven of dood, en ze zou maar heel even weg zijn. We hoefden ons vooral geen zorgen over haar te maken. Binnen een paar uurtjes was ze er weer en zou ze ons wekken en dan konden we ontbijten alsof er niets aan de hand was geweest. Ze bedankte ons voor de hulp met de spiegels, maar vanaf nu moest ze het alleen doen. Dit was het laatste gevecht en ze zou van de muurmensen winnen.
De petroleumlamp tussen ons op tafel wierp een zoeklicht op moeder, de hoofdrolspeler. Haar blik was zacht, handen sereen gevouwen op haar schoot. Toen stond ze op, aaide me over mijn wang, en verdween de koude nacht in.

De volgende ochtend stond vader aan ons bed. Hij maakte ons te laat wakker. Vader was een borstelige man die weinig sprak en hij had een holle blik die overal een fractie te lang bleef hangen.
Met een norse "kom" maande hij ons eruit. Mijn zusje en ik volgden het script van de ochtend: we kleedden ons om, fristen ons op en liepen samen naar beneden.
Het was stil aan de ontbijttafel. Daarnaast was het brood verkeerd gesneden en bewaarde moeder normaliter de confituur voor zondagen. Zo nu en dan tikte één van ons per ongeluk met het mes tegen het bord.
Niemand vroeg waar ze was.

De eerste keer dat moeder verdween, was ik acht. Mijn zusje weende dagenlang. Vader loog dat ze bij haar zus in Gellingen op bezoek was maar ik had ze vlak voor haar vertrek horen ruziën.
Het was wederom nacht en ik kon niet slapen omdat m'n zusje in het hare praatte. Ze mompelde al uren dat "ze met haar mee telden" en "we niet naar de vissen moesten luisteren". Ik was bang dat moeders woorden in haar ziel waren gekropen en zich daar hadden genesteld. Misschien moest ik haar oren beschermen tegen het gesprek dat door de muur drong.
'Annemiek, alsjeblieft!'
Hij, opgelaten.
'Je begrijpt het niet!'
Zij, wanhopig.
'Wat valt er te begrijpen? Leg het me toch uit!'
Ze antwoordde te zacht om te kunnen horen.
'Liefste, niemand verstopt berichten voor je in krantenartikelen. Daar staat alleen het nieuws!'
Zo lang ik het me kan herinneren, voeren ze varianten van ditzelfde gesprek, alsof ze het oefenden en bijschaafden tot een perfecte versie die ze konden opvoeren aan de wereld en dan zou iedereen begrijpen wat er met moeder aan de hand was. Dat punt kwam echter nooit.

Elke dag schreef ik op wat er gebeurde zodat ik het bij terugkomst aan moeder kon vertellen, maakte er een draaiboek van dat ik achteraf invulde om de tijd met haar in te halen.
Ik zat er speciaal voor op mijn stoel achter het raam om alles in de gaten te houden, potlood en papier bij de hand.

17 juli, 09:35 : Marie speelt met Jeanne in de tuin. Ze plukken stiekem bloemen.
17 juli, 09:57 : Jeanne probeert haar over te halen om in de bomen te klimmen. Marie wil niet.

'Ben je er weer mee bezig?'
Ik beeldde me in dat vaders woorden gedempt klonken door zijn overhangende snor.

17 juli, 10:20 : Vader snapt niet waarom ik dit voor je opschrijf.

Mijn nachtkastje was er inmiddels mee gevuld. Ik bewaarde alle papiertjes. Als moeder terug was, pakte ik de laatste eruit om bij haar te zitten en ze voor te lezen.
'Dankjewel dat je alles zo zorgvuldig hebt opgeschreven,' zei ze dan en ik glunderde ervan.
Het gaf me houvast. Als ik de dagen minutieus bijhield, zou ze terugkomen.

Ik kan me het volgende niet herinneren. Wat volgt is een reconstructie, gebaseerd op wat me is verteld:

Moeder was dit keer niet teruggekomen, maar gevonden. Er werd op de deur gebonsd en de meneer voor wie vader opendeed, kwam het vertellen. Ze was niet ver, zei hij, en we moesten haasten. Vader greep mij en mijn zusje bij de arm, kneep daarbij te hard.
Het pad was ongelijk van de kiezels en mijn pas was te kort voor zijn grote stappen. Iedere keer dat ik bijna struikelde, hees vader me iets omhoog. In de wind en het donker leken de bomen over moeder te fluisteren. "Heb je het al gehoord? Dagenlang was ze er niet voor de kinderen."
We waren op weg naar het water waar ik in de zomer van de rotspartijen sprong en mijn zusje niet verder dan het ondiepe deel durfde te pootjebaden. Daar bij het strandje ligt ze, had de meneer gezegd.
Door twee veldwachters was ze aan haar armen uit de Samber getrokken.
Haar lichaam was naakt, vies van het rivierzand en het schaamhaar onder bij haar buik en het donker van haar tepels. Haar witte nachtjapon was door de stroming over haar hoofd gesleurd, waardoor de contouren van haar neus en openstaande mond werden benadrukt door de natte, plakkende stof. Een marmeren beeld dat naar adem hapte.
Vader liet ons eindelijk los. Hij zette een paar stappen en uitte een huil die in mijn ziel gekrast staat.
Ik durfde zelf niet dichterbij te komen. Mijn zusje pakte mijn hand en kneep er hard in.

20 juli, 21:52: Mama heeft verloren van de muurmensen.